ਰਾਤ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕ—all ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਪਵਿੱਤਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ, ਚੰਦ੍ਰ ਰਾਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ੁਭ ਆਸੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਰਥ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਖੂਹਾਂ, ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਅੱਡ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੀ ਜਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਲ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸ਼ਹਦ, ਦਹੀਂ, ਘਿਉ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅੱਠ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਜਲ ਦੇ ਘੜੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਤਿਆਰ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਉਹ ਜਲ ਦੇ ਘੜੇ, ਜੋ ਨੀਲੋਫ਼ਰ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਕਤੀ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਚਾਮਰ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਚਕਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੱਗਰੀ, ਚਿੱਟਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਵਾਜੇ ਤੇ ਗਾਇਕ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ, ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸੁਚਨਾ ਦੇਵੇ? ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਇਸ ‘ਤੇ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ। ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਜਾ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ..." ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਦਾ ਮਹਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਾਘਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੁਣਵਾਨ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਸੋਮ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇਣ। "ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ, ਹੁਣ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਜਾਗੋ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਓ; ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਸਭ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਗੋ ਹੇ ਰਾਘਵ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਜਾਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਉ।" "ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਿਆਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੁੜ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਸਨ। ਪੂਰਾ ਜਨ ਸਮੂਹ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਬਾਲਕਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੇ ਗੇਟ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਘਰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਮੀਂਹ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸੀ, ਤੇ ਕਾਂਜਾਂ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਭਾਵਪੂਰਵਕ تراਸ਼ੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ, ਉੱਚਾ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹੀ ਤੱਕ ਕਿ ਬੌਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਥ ‘ਤੇ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਮੋਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।