ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸੁਖ ਦਿਓ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਉਠੋ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕੋ। ਸੋਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸ਼ਿਵ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਣ। ਰਾਤ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਠੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੇ ਅੱਗਲੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਨਗਰ ਵਾਸੀ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਖੁਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਰਾਜਨ, ਜਲਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਰਾਘਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾਂ ਗਵਾਲੀ ਦੇ, ਫੌਜ ਬਿਨਾਂ ਸੇਨਾਪਤੀ ਦੇ, ਰਾਤ ਬਿਨਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਜਾਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਂਡ ਦੇ—ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਮਿੱਠੇ ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੁੜ ਤੋੜ ਗਏ ਹਨ।” ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਕਹਿ ਉਠਿਆ। ਇਹ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬਾਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੀ, “ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਸੋਇਆ, ਹੁਣ ਥੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆਓ; ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ—ਇਥੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਾਤਾ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਲਦੀ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿਆ ਆ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਗ ਜਾਗ ਪਏ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਬੁਲਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਜਿੱਥੇ ਭੀੜ ਸੀ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨਗਰ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਧਨੀ ਲੋਕ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ—all ਰਾਘਵ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਸੁਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ, ਕੈਂਸਰ ਰਾਸੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਤੇ ਸੋਹਣੀ, ਸ਼ੁਭ ਆਸੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਕ ਰਥ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਕੂਆਂ, ਤੇ ਜੋਹੜਾਂ—ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ, ਉੱਚੇ ਜਾਂਦੇ, ਪਾਰ ਜਾਂਦੇ, ਜਾਂ ਦੂਧ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਸ਼ਹਦ, ਦਹੀਂ, ਘਿਉ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਠ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਮਹਾਨ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਘੜੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤਿਆਰ ਸਨ। ਉਹ ਚੰਨ ਦੀ ਡਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਵਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਲਈ ਵਧੀਆ ਚਾਮਰ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤਿਆਰ ਸੀ। ਸ਼ੁਭ, ਚਮਕਦਾਰ, ਆਲੌਕਿਕ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ; ਚਿੱਟਾ ਬਲਦ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਖੜੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਵਾਜੇ ਤੇ ਭਟ (ਭਾਟ) ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਸਾਡੇ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਦੱਸੇਗਾ? ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ।” ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆਵਾਂ।