ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇਯਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਅੱਠ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਲਾ ਵਾਹਨ, ਚਾਂਦ ਵਰਗਾ ਛਤਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਚਮਰੇ ਦੇ ਪੱਖੇ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੀ ਕਲਸ਼ ਵੀ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਕੂਹੜ ਵਾਲਾ ਬਲਦ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਫਿੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਇਕ ਰਾਜਸੀ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ, ਯਜਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਦਯ-ਯੰਤਰ, ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਗੂ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆਵੇ ਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨक्षਤਰ ਦਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਥਚਾਲਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਾਜਸੀ ਸੇਵਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਓ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਅੰਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਠੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਸ਼ੁਭ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋ। ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸ਼ਿਵ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਓ। ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਉਠੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਮਾਣਯੋਗ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਖੁਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਜਲਦੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਕਿ ਰਾਘਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਬਿਨਾ ਗੱਛੀ, ਫੌਜ ਬਿਨਾ ਨੇਤਾ, ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਚੰਦ, ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਬਿਨਾ ਬਲਦ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਥਚਾਲਕ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ, ਉਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ: "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੁੜ ਵਿੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਦੁਖੀ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਥੋੜਾ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੁਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾ ਖੋਲ ਸਕਿਆ, ਤਦ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। "ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਤ ਭਰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ, ਹੁਣ ਉਹ ਥੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਰਥਚਾਲਕ, ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆਓ; ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਮਾਣਯੋਗ ਮਾਤਾ, ਜਦ ਤਕ ਰਾਜਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਲਦੀ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਆ ਜਾਵੇ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਖੁਸ਼ੀ ਆਵੇਗੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ; ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। "ਨਿਸਚਿਤ, ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਬੁਲਾਵੇਗਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਮਹਲ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਭੀੜ ਦੇਖੀ। ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨਵਾਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਰਗਾ (ਅਧਿਆਇ) ਸੁਣੋ। ਉਹ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸਨ, ਰਾਜਸੀ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜ ਦੇ ਆਗੂ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਸਾਫ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪੁਸ਼ਯਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਰਕ ਰਾਸੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਧਾਰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ, ਮੋਹਤਬਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਕਲਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਰਥ, ਚਮਕਦੀ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।