ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼-ਮਿਜਾਜ ਨੌਕਰ, ਭਰਪੂਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸਭ ਰਾਘਵ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਅਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜੋ ਦੰਡ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਥੀ, ਨੂੰ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਅਤੇ ਉਦੁੰਬਰਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਠ ਦਾ ਆਸਣ ਵਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜ, ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨਵ-ਨਵ ਜਵੇਹਰ, ਮੀਹ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਭੁਣੇ ਹੋਏ ਦਾਣੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਕਦਰ ਦਾ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਹਨ।" "ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਵਾਹਨ, ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਛਤਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਚਮਰੇ ਦੇ ਪੰਖੇ, ਅਤੇ ਛਿੜਕਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਰਤਨ ਵੀ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਹਲਕਾ ਰੰਗ ਦਾ ਢੋਡ ਵਾਲਾ ਬਲਦ; ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ।" "ਤਖ਼ਤ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ, ਯਜਨ ਦੀ ਲੱਕੜੀ, ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ; ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ, ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ।" "ਅਧਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਪੰਛੀ; ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ।" "ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆਵੇ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮਿਲੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਥੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਰਾਜ-ਨੌਕਰ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। "ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਓ।" "ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ।" "ਉੱਠੋ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਤਿਉਹਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੀਤੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਹੋ।" "ਸੋਮਾ, ਸੂਰਿਆ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸ਼ਿਵ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਣ।" "ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉੱਠੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਕੰਮ ਕਰੋ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਖੁਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਜਲਦੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਗਵਾਲ, ਫੌਜ ਬਿਨਾ ਸੁਰਮਾ, ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਚੰਦ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਬਲਦ—" "ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ—" "ਰਾਜਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਫਿਰ ਘਿਰ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।" "ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੀਤ ਸੀ; ਉਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਚਮੁਚ, ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਫਿਰ ਚੋਟ ਕਰ ਗਈਆਂ।'" "ਇਹ ਦੁਖੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।" "ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਬਿਨਾ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੰਘਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਚਲ ਜਾ, ਰਥੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਆ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਲਦੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਆ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਹੁਣ ਚੰਗੀ ਘੜੀ ਆ ਗਈ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।