ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਘੜੀਆਂ ਆਈਆਂ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਤੇ ਵਿਛੁੜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਹੋਣ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨਸੂਬਾ ਸਾਫ ਕੀਤਾ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬਠਾਓ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜੋ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਓ—ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, noble ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਚਾਬੁਕ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਛਿੜਕੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ-ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਚੰਦਨ, ਅਲੋ, ਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, staff ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ, ਤੇ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲਾ ਜਮਾਵੜਾ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ, eminent ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਥੀ, ਨੂੰ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੁਰੰਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ-ਜਲ ਦੇ ਘੜੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਤੇ ਉਦੁੰਬਰਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਸੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਲਿਆਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਰਤਨ, ਮਧੂ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਭੁੰਨੀਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਹਨ।” “ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ, ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਥ, ਤਲਵਾਰ, ਤੇ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵਾਹਨ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਛਤਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਚਮਰੇ ਦੇ ਪੰਖੇ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ ਵੀ ਹੈ।” “ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੰਝੀ ਵਾਲਾ ਸਾਂ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਰਾਜਗੱਦੀ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ, ਯਜਨ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ; ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ, ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ।” “ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ; ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੋਕ, ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।” “ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨक्षਤਰ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੇ ਰਾਜ-ਸੇਵਕ, ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। “ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਓ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।” “ਉਠੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਤੀਜ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋ। ਸੋਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸ਼ਿਵ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਣ।” “ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਠੋ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਕਰਤਵ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ। ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਖੁਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਤੁਰੰਤ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਰਾਜਾ, ਕਿ ਰਾਘਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ।” “ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਗੱਛੇ, ਫੌਜ ਬਿਨਾ ਸਿਰਦਾਰ, ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਚੰਦ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਬਲਦ—ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ, ਰਾਜ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਖੁਸ਼ੀ ਖੋ ਕੇ, ਕਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਉਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਫੇਰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਗਈਆਂ।” ਇਹ ਦੁਖ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਹਟ ਗਿਆ।