ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਗੁਹਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਰਸਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਭਰਦਵਾਜ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ‘ਤੇ ਉਹ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਸੁਖਦਾਈ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਹ ਓਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ ਹੋਣ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਹ ਦਾ ਘਾੜਾ ਦੁੱਖ ਸੀ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਹੀ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਭਰਤ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਰਤ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਵਿਰਤ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਭਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ।" ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦਾਨੀ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਦੰਡਕ ਅਰਨ੍ਹਯ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਕਮਲ ਨੈਨੀ ਰਾਮ ਨੇ ਦੈਤ ਯਾਨੀ ਵੀਰਾਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭੰਗਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ, ਅਗਸਤਯ ਅਤੇ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤਰਕਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣਗੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਸਨ ਤੇ ਦੰਡਕ ਅਰਨ੍ਹਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ-ਕਾਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ, ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਐਸੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਪਰ ਰਾਵਣ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਮਾਰੀਚਾ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਨਾਮਕ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਉਠੇ। ਉਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਬੰਧ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚਿਤਾ ਜਲਾਈ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਸਵਰਗ ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਬਰੀ ਨਾਮਕ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਤਪਸਵਿਨੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਤੂੰ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ," ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਥਾਯੋਗ ਆਗਵਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਗੰਢ ਪਾਈ। ਫਿਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੈਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਉੱਥੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਦੇਹ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿਲਾਉਣ ਲਈ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਡੂੰਡੁਭੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਹ ਵਿਖਾਈ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤਵ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਵੱਡੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਇਕ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਉੱਥੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ ‘ਤੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ, ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਧਰਾਸ਼ਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।