ਰਾਤ ਦਸਰਥ ਰਾਜਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚਾ-ਉੱਚਾ ਸਾਂਸ ਲੈਂਦੇ, ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਰਹੇ। ਦਸਰਥ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਚਲੇ ਜਾ, ਮੈਂ ਦਿਲ-ਹੀਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" ਦਸਰਥ, ਜੋ ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ-ਕਿਨਾਰੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਲੈਡੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ। ਮੈਂ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਹੀਆਂ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਤੂੰ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘਾਟ ਨਾ ਆਵੇ। ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਰਾਮ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਭਰਤ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਪਰ ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬੁਰਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਦੁਖੀ ਅਰਦਾਸਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਦਸਰਥ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਵਨ-ਵਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਸਖਤ ਬੋਲਦੇ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਲਈ, ਰਾਤ ਗੈਸਪ ਕਰਦਿਆਂ ਲੰਘ ਗਈ; ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸਵੇਰੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਦਸਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਬੇਹੋਸ਼, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਤੜਪਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਇਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਕਿਉਂ ਪਿਆ? ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿ।" ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਲੋਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਸੱਚ 'ਤੇ ਹੀ ਧਰਮ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਸੱਚ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ, ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਬਾਜ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਅਲਰਕ ਨੇ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਅੱਖ ਦਿੰਦੇ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਨਾ ਹੋਏ ਵੀ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੇ।" "ਸੱਚ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਤੱਤ ਹੈ; ਧਰਮ ਸੱਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਵੇਦ ਸੱਚ ਦੇ ਆਸਰੇ ਅਟੱਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿ। ਮੇਰਾ ਮੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰਤ ਫਲ ਲੈਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਵਰਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।" "ਧਰਮ ਦੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨ-ਵਾਸ ਭੇਜ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ।" ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਉਕਸਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਲੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਿਆਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ। ਅੱਖਾਂ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਹੈ, ਲੈਡੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨਗੇ।" "ਸਾਰੇ ਸਮੱਗਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ; ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ।" "ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸੀ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲੈਣਗੇ।" ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਮੰਦ-ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਖਤ ਬੋਲ ਕੇ, ਉਕਸਾਇਆ। "ਤੂੰ ਇਹ ਬੋਲ, ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਹਨ, ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫੌਰਨ ਬੁਲਾਵੇ।" "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨ-ਵਾਸ ਭੇਜ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਕਾਬਤ-ਰਹਿਤ ਕਰ; ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਉਕਸਾਵਟ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਚਾਬੁਕ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬੋਲਿਆ: "ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤਾਰੇ ਚੰਗੀ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਛਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਚੰਗੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੁਸ਼-ਮਿਜਾਜ਼ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ-ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ-ਚੰਗਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਅਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਮਹਿਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ, ਸੋਹਣੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਵਾਸੀ ਲੋਕ, ਡੰਡੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।