ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਚੰਗਾ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹਾਂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਤੇ ਭਾਰਤ — ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾਣ? ਉਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਐਸਾ ਕਠੋਰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਨੀ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਨਿਕਾਸ ਕਿਉਂ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਰਾਮ ਤਾਂ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਹੋਰ ਵਧ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਬਚਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਕਦੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਵੈਰਾਗ, ਮਿੱਤਰਤਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸਿੱਧਾਪਣ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ — ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਰਘੁਨੰਦਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਸਮਾਨ, ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਸੋਚ ਸਕਦੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਆਖਾਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ? ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਧੀਰਜ, ਤਪ, ਵੈਰਾਗ, ਸਚ, ਧਰਮ, ਕਰੁਣਾ, ਕ੍ਰਿਤਜਨਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ — ਅਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਲ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ? ਹੇ ਕੈਕਈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੁੱਢਾ, ਕਲਿਆਣੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਹਾਂ — ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਨਾ ਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਣ; ਮੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਨਾ ਫਸਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਵਿਹਲ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਕੈਕਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। "ਜੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਹੁਣ ਪਛਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ? ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਗੇ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਂਗਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਕਹੇਂਗਾ — 'ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ'? ਜੇ ਤੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਹੁਣ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਲੰਕ ਲਿਆਵੇਂਗਾ। ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਨੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਪੰਛੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਅਲਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਲੰਘੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਾ ਤੋੜ। ਪਰ ਤੂੰ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ, ਸਦਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੁਰਚਿੱਤ ਵਾਲੇ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮ, ਸਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ — ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਲੱਗੇਗੀ। ਮੈਂ, ਭਾਰਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ — ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੈਕਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਰੋ ਰਹੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੈਕਈ ਦੇ ਉਹ ਕਰਕਸ਼ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੈਕਈ ਵਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਂ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੇ ਤੇ ਬੜੇ ਦੁਖਦਾਈ ਸਨ, ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੈਕਈ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਪਥ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, "ਰਾਮ!" ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਖੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕੰਮ, ਜੋ ਲਾਭ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਸਿਖਾ ਗਿਆ?" ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਅਵਗੁਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਤੂੰ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲਿਆ? ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠੇ ਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸੇ; ਇਹ ਮਨੋਭਾਵ ਤੇ ਝੂਠ ਛੱਡ ਦੇ।