ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਫਸਲਾਂ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਪਲ ਸਕਦੀਆਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਭਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਬੈਠੀ, ਹੇ ਪਾਪਣ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਵੈਰ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਓਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਰਾਮ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ। ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਵਾਸਤੇ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਉਠਿਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਹੋਏ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਪਾਗਲ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਕਦੇ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਤੇ ਭਰਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਮਾਨ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰੇ? ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਕਠੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ?" "ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵੰਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਰਾਮ ਤਾਂ ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਭਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਹੋਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਾ, ਆਦਰ ਜਾਂ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਵੈਰਾਗ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸਧਾਰਣਤਾ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਉਸ ਵਿਚ, ਜੋ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਬੁਰਾ ਸੋਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਰੁਖਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਆਖਾਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰੇ?" "ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ, ਤਪ, ਵੈਰਾਗ, ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਂ ਕਿਸ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂ? ਹੇ ਕੈਕਈ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ, ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਤਪੱਸਵੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹਿਆ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆ।" "ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਫੜਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੈਕਈ; ਰਾਮ ਦੀ ਆਸਰਾ ਬਣ, ਅਧਰਮ ਮੇਰੇ ਤੇ ਨਾ ਆਵੇ।" ਇੰਝ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਡੋਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਕੈਕਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। "ਜੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਹੁਣ ਪਛਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੇ ਵੀਰ? ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਣਗੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੀਂਗਾ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਆਖੇਂਗਾ—'ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ'? ਜੇ ਤੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਹੁਣ ਮੁਕਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਲਾਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਥ। ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੇ ਬਾਜ ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਅਲਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵਚਨ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘੀ; ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਾ ਤੋੜ, ਪਿਛਲੇ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।" "ਤੂੰ, ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਸਦਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਜ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ। ਚਾਹੇ ਓਹ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮ, ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ—ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਓਹ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ ਜੇ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਰਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਸਮ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ: ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਤੋ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ ਕੈਕਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੈਕਈ ਦੇ ਇਹ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਤੇ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਪਲ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ।