ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਸ਼ਟਿ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਰਹੀ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੈ..." "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿਆਂ? ਮੈਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਚਿੱਤ-ਸਮਝ ਹੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਜਾਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਇਹ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਦੇ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਨੂੰ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰ। ਤੂੰ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੋਚ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਪਾਪੀ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਤ ਲਈ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਨਫਰਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲੈ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਤੇਰੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੀ ਸਨ।" "ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਇਸ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ, ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ।" "ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ? ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਰਮ-ਮਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ-ਪ੍ਰੀਤਿ ਰਖਣ ਵਾਲਾ, ਕਠੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ?" "ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਰਾਮ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੈਨੂੰ ਭਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਭਰਤ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵਧੇਰੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਬਚਨ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੇਵਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋਵੇ? ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।" "ਰਾਮ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਸੱਚ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੱਡਿਆਂ, ਤੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਸਚਾਈ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਵੈਰਾਗ, ਦੋਸਤੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸਿੱਧਾ-ਸਪਾਟਪਣ, ਵਿਦਿਆ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹਨ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਮੰਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮਹਾਂ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਬਚਨ ਕਿਵੇਂ ਆਖਾਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰੇ?" "ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ, ਤਪ, ਵੈਰਾਗ, ਸਚ, ਧਰਮ, ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਤਪਸਵੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ।" "ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ; ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਣ, ਧਰਮ-ਵਿਰੁੱਧਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਵੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ, ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਂ ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿਆ, ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਪਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਚਨ ਦਿਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਪਾਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ?" "ਜਦੋਂ ਕਈ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਂਗਾ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗਾ, 'ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ, ਉਹ ਨੇ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ?'" "ਜੇ ਤੂੰ ਵਚਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਕ ਕੱਟੇਗਾ, ਹੇ ਨਰ-ਪਤੀ।" "ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੇ ਬਾਜ ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਲਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਲੰਘੀ; ਤੂੰ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਾ ਤੋੜ।" "ਤੂੰ, ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨਾਲ ਰੱਜ ਕੇ ਜੀਵਣ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ!" "ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਧਰਮ, ਸਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ—ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕੀ, ਮੇਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਭਰਤ ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਨਰ-ਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਾਂ: ਰਾਮ ਦੇ ਨਿਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦੁਖ, ਬੇਨਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਤੇ ਜ਼ਿੱਦ ਨਾ ਛੱਡੀ।