ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈਕੇਈ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਹੁਣ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ ਕਈਕੇਈ ਦੇ ਵੱਸ 'ਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਹਾਨੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਕਈਕੇਈ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚਾਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੰਗ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣੀ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ, ਉਸ ਰਾਜਤਿਲਕ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ—ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ (ਨੌਂ ਅਤੇ ਪੰਜ) ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਵਾਓ। ਰਾਮ, ਜੋ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹੈ, ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵਣਵਾਸੀ ਬਣੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਅੱਜ ਹੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਜ ਕਰੇ।" "ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹੀ ਵਰ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੇ ਅੱਜ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੋ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹੋ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼, ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਸੱਚ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰਵੀਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕਈਕੇਈ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ, ਕਈਕੇਈ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਹਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਈਕੇਈ ਨੂੰ ਤਾਣੇ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਫੇਰ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਤਪਦਿਆਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕਈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰੂਰ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਘਰ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!" "ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਰਾਘਵ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਹ ਹਾਨੀ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ ਨਾਗਿਨ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਂਦੀ ਹੈ—" "ਕਿਹੜੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਦੁਨੀਆ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਸਲ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ?" "ਪਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਮਨਸੂਬਾ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਸੋਚ ਕਿਉਂ ਪਾਲੀ, ਹੇ ਪਾਪਣ?" "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭਰਤ ਲਈ ਮੋਹ ਜਾਂ ਵੈਰ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਘਵ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸੀ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਰਾਣੀ, ਇਖਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇਕ ਸੀ, ਹੁਣ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਕਦੇ ਵੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਭਰਤ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਹੀ ਆਖਦੀ ਸੀ।" "ਤਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਰਮ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਠਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਅਸਲ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਸਦਾ ਹੀ ਤੇਰੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ; ਮੈਂ ਭਰਤ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਗਾਅ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਕੌਣ ਹੋਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਰ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਸੇਵਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀਤਾ ਵਿਅਵਹਾਰ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰਾਘਵ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਗਈ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਘਵ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਕਈਕੇਈ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁੱਖ, ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਲਈ ਬੇਬਸੀ ਨਾਲ ਬਿਲਬਿਲਾ ਉਠੇ।