ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈਕਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ ਸੀ?” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਾਗ ਕੇ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਹੁਣ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਨਾ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਿਰਫ਼ ਕਈਕਈ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਕਈਕਈ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਮੰਗਾਂਗੀ, ਦਿਓਗੇ।” ਕਈਕਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੇ ਨੌਂ (ਚੌਦਾਂ) ਸਾਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜੋ। ਰਾਮ, ਜੋ ਅਟਲ ਹੈ, ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇ; ਭਰਤ ਅੱਜ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਵਰ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਤੇ ਅੱਜ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼, ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੱਚਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਈਕਈ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ?” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਈਕਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਹਤਾਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਨ ਨੇ ਬਾਘਿਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸੰਪ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਨਿੰਦਾ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਪਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ, ਡੂੰਘਾ ਦੁਖੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਕਠੋਰ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਕ!” “ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਦੁਸ਼ਟ? ਰਾਘਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਣਜਾਣ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਵਿਸ਼ ਵਾਲੀ ਸੰਪ ਵਾਂਗ ਹੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਗਲਤੀ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ? ਮੈਂ ਤਾ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਹੋਸ਼ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਕੀ ਸੰਸਾਰ ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਸਲਾਂ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ ਦੇ? ਪਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਛੂਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਸੋਚ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਪਾਪੀ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਭਰਤ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਘਵ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ; ਤੇਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੀ ਸਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਣੀ, ਇਖਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਰਘਵ ਭਰਤ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਤੂੰ, ਡਰਪੋਕ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਧਰਮ ‘ਤੇ ਹੈ, ਕਠੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਭੇਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨਮੋਹਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਭਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਭਰਤ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਕੌਣ, ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਧੇਰੇ ਸੇਵਾ, ਆਦਰ, ਤੇ ਆਗਿਆਪਾਲਨ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਬਦਨਾਮੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਈਕਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖ, ਗੁੱਸੇ, ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈਕਈ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੇ ਅੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।