ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਨਿੜੜਕ ਬੋਲ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕੈਕੇਈ, ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਦਸ਼ਰਥ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇ, ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਦੱਸ ਕਿਰੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਚਕਚਾ ਨਾ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ chehra ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਇਰਾਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਤੂੰ ਜਦ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤਿੰਨਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਸੁਣ ਲੈਣ।" ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਘਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।" ਕੈਕੇਈ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੁਣ ਲੈਣ।" ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਫਿਰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਰਾਜਨ, ਯਾਦ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਸੀ।" "ਉਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਣਾ ਪਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।" "ਹੁਣ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਦੋ ਵਰਦਾਨ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਮੈਂ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਧਰਮਕ ਕਸਮ ਦੇ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰਦਾਨ ਨਾ ਦੇਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਹਥੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਦਸ਼ਰਥ, ਸਿਰਫ਼ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ ਆਪਣੇ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਦੋ ਮੰਗਾਂ ਰੱਖਣੀ ਹਾਂ—ਸੁਣ: ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਉਸੇ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਮੰਗ ਹੈ।" "ਦੂਜੀ ਮੰਗ, ਜੋ ਤੂੰ ਉਸ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ: ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੇ ਨੌਂ, ਯਾਨੀ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਅੱਜ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰੇ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਸੱਚਾ ਰਹੁ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼, ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਸੱਚਾਈ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰਵੀਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਘਨੇਰੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। "ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਆ ਗਈ ਹੈ? ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਚਾਨਕ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?" ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਜਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਕ੍ਰੂਰ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!" "ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ? ਜਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਦੁਸ਼ਟਣੀ? ਰਾਘਵ ਤਾਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਤੂੰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ ਨਾਗਿਨ ਵਾਂਗ ਹੈਂ; ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਕਿਹੜੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮੀਤਰਾ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਫਸਲ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਉੱਗ ਸਕਦੀ।" "ਪਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਸੋਚ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪਣ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਭਰਤ ਲਈ ਮੋਹ ਜਾਂ ਵੈਰਖਣੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਘਵ ਦੇ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, ਉਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਗੇ; ਤੇਰੀ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਤੂਟ ਪਿਆਰ, ਦੁਖ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਇਰਾਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਰ ਗਿਆ।