ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਬੜੀ ਕਰੜੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜੋਰ ਹੇਠ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਾਲੰਭ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਖਾਓ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗੀ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਅਹੰਕਾਰੀ! ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਜੈ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਕੈਕੇਈ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਦੇ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਰਾਮ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, "ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਭਲੀ ਔਰਤ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਲੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਦੱਸ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ, ਤੇ ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਇਰਾਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਖੀ, "ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਚੌਂਤੀਹ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲੈਣ।" "ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹੋਣ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਦੇਵ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੁਣ ਲੈਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ, "ਹੇ ਰਾਜਾ! ਉਹ ਸਮਾਂ ਯਾਦ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ ਸੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਤਾਂ ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਾਨੋ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮਾਲਕ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਸ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ (ਨੌਂ ਤੇ ਪੰਜ) ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦੇ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸਤਿਆ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਭਰਤ ਅੱਜ ਤੋਂ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਜ ਕਰੇ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ। ਤੇ ਅੱਜ ਹੀ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਰਹਿ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼, ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨੇਕੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਬੜੀ ਪੀੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨ ਦਾ ਉਲਝਣ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੜੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿਚ, ਮਾਨੋ ਹਿਰਣ, ਜੋ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਵਾਂਗ, ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਸਾਂਸਾਂ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮਾਨੋ ਕੋਈ ਸੱਪ, ਜੋ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਬੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਪਸ਼ ਵਿਚ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨਿਰਦਈ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਕੁਟੰਬ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!" "ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ? ਰਾਘਵ ਨੇ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਤਿਆਰ ਹੋਈ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਬਰਬਾਦੀ ਲਈ ਉੱਦਤ ਹੋਈ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਹੈਂ; ਜਦ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਖੁਬੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ—" "ਕਿਹੜੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਅਤਿ ਦੁਖੀ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਬੇਬਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।