ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਅਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕਿਉਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਡਰਪੋਕੋ? ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਸੁੰਦਰ ਕੈਕੇਈ! ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਡਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੂਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਮਨ ਪਸੰਦ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਕੁਝ ਹੌਂਸਲਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰੜੀ ਮੰਗ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਉਤਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਦਿਲ ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਬਚਨ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖੇ। ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਦੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਆ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਹੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਜਦ ਕੈਕੇਈ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਕੈਕੇਈ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਅਜੇਤ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਹੈ—ਬੋਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਸੌਂਹ ਲੈ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜਿਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੌਂਹ ਲੈ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਲੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਦੇ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇ ਜੋ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਦੱਸ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ; ਹਿੱਕ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਸੌਂਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਇੱਛਾ, ਮੌਤ ਵਰਗੀ, ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਜਦ ਤੂੰ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਸੁਣ ਲੈਣ।" "ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹੋਣ।" "ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ।" "ਇਹ ਜੋ ਸੱਚੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੁਣ ਲੈਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਦੱਸਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋਈ। "ਯਾਦ ਕਰ, ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਸੀ।" "ਉਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜਾਗਣਾ ਤੇ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।" "ਉਹ ਦੋ ਵਰ, ਰਾਜਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ!" "ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਦਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅਪਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਿਰਣ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਦੀ ਓਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਹੁਣ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ: "ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ: ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਸ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ: ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ (ਨੌਂ ਤੇ ਪੰਜ) ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦੇ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਛਾਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵਣਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਭਰਤ ਅੱਜ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਹੀ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਸੱਚਾ ਰਹੁ; ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼, ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਸੱਚਾਈ ਹੈ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਇਹ ਨਿਰਦਈ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਆ ਗਈ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇਜ਼ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੱਪ ਜਾਦੂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਨਿੰਦਿਆ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰ ਉਲਝ ਗਿਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਕਰੂੜ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!" "ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ? ਰਾਘਵ ਤਾਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।