ਦਸਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਧੂ, ਸੌਵੀਰ, ਸੌਰਾਠ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ, ਵੰਗ, ਅੰਗ, ਮਗਧ, ਮਤਸਿਆ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਸਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਬੜੀ ਦੌਲਤ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਲੈ ਲੈ। ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਡਰਪੋਕ? ਉਠ, ਉਠ, ਸੋਹਣੀਏ! ਦੱਸ ਸੱਚ, ਕੈਕੇਈ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਰਥ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਠੋਰ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ। “ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾਂ ਤੋੜਿਆ, ਨਾਂ ਹੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਆਸ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ।” “ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਦੱਸਾਂਗੀ।” ਦਸਰਥ ਨੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਬੈਠੀ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਕਿਹਾ, “ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਜੈਯ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੱਸ।” “ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦੇ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਦੱਸ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਝਕ ਨਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ।” ਦਸਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਭਯਾਨਕ ਇਰਾਦਾ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਹੀ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। “ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰੈਸਠ ਦੇਵਤਾ ਸੁਣ ਲੈਣ। ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—all ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਹੋਣ। ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਸੁਣ ਲੈਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਦਸਰਥ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਯਾਦ ਕਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਤੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਾਗਦੀ ਅਤੇ ਯਤਨ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ। ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੇਵਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਦਸਰਥ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਿਰਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਦਸਰਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਹਾਂ; ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ: ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਯ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਯ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਮ ਨੌਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨੇ, ਤਪਸਵੀ ਬਣੇ; ਭਰਤ ਅੱਜ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸੰਭਾਲੇ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਅੱਜ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿ; ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼, ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੱਚਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਹੈ।” ਹੁਣ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਦਸਰਥ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। “ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਆਈ ਹੈ?” ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਸਰਥ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਢਾਢਸ ਨਾ ਮਿਲੀ; ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਵਿਹਲਿਆ ਤੇ ਹੇਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਨ ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਸੱਪ, ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਹਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਾਜ, ਡੂੰਘੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।