ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਸਚਰਜ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁਧੀ ਵਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੈ। ਦੱਸ, ਕਿਸਨੇ ਤੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਵਿਛਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਬਲ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵੈਦ ਹਨ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ?" "ਅੱਜ ਕੌਣ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ ਹੈ? ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ। ਦੱਸ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੌਣ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਹੋ ਕੇ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ?" "ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਛਾ ਅਖ਼ੀਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚਲੀ ਜਾਵੇ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਕਸਮ। ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰਤੀਆਂ ਸਮੇਂ ਤਕ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।" "ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਧ, ਸੌਵੀਰ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਵੰਗ, ਅੰਗ, ਮਗਧ, ਮਤਸਯ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਸਲ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਾਫ਼ਰ ਹਨ। ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣ ਲੈ।" "ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਸੋਹਣੀਏ! ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕੈਕੇਈ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਡਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਇਆ। ਹੁਣ ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਦਿਲ 'ਚ ਵੱਡੀ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਆਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੁਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸਮ ਖਾ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਦੱਸਾਂਗੀ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਅਹੰਕਾਰੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਅਜੇਤ ਰਾਮਾ ਦੀ ਕਸਮ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ, ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਝਿਜਕ ਦੱਸ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਰਾਮ ਦੀ ਕਸਮ, ਹੇ ਕੈਕੇਈ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਉਸ ਰਾਮ ਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਕਸਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਦੱਸ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿੱਕਚਾ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਇੱਛਾ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਸੁਣ ਲੈਣ।" "ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਤ-ਦਿਨ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣ।" "ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਹ ਸੁਣ ਲੈਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਆਗਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਉਹ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਯਾਦ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।" "ਉਥੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਗਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ: ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਸ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ (ਨੌਂ ਅਤੇ ਪੰਜ) ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਨਯ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵਨਵਾਸੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਅੱਜ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭਾਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।