ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੋਛਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਪਤਨੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ?" "ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਉਲਝ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਕਿਤਸਕ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਗੇ—ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ?" "ਅੱਜ ਕਿਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਤੜਫਾ। ਕਿਹੜਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਕਿਹੜਾ ਗਰੀਬ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ?" "ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਕੁਟੁੰਬ ਤੇਰੇ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਬੇਝਿਝ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਦੇ, ਚਾਹੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈਣੀ ਪਵੇ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੌਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੱਕ ਕਾਲ-ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ। ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਧ, ਸੌਵੀਰ, ਸੌਰਾਟ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ, ਵੰਗ, ਅੰਗ, ਮਗਧ, ਮਤਸ੍ਯ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਸਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਹਨ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਚੁਣ ਲੈ। ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਡਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਭੈਬੀਤ? ਉਠ, ਉਠ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ! ਦੱਸ, ਕੈਕੇਈ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਲੱਗਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਉਹ, ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਠੋਰ ਇੱਛਾ ਕਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ। "ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਨਾ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਦੱਸਾਂਗੀ।" ਰਾਜਾ, ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਜਮੀਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਭਿਮਾਨੀ, ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਅਜੈਯ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਦੱਸ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਹੇ ਕੈਕੇਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਉਸ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੈਕੇਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਚੰਗੀ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਕੂਨ ਦੇ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਕੈਕੇਈ, ਅਤੇ ਦੱਸ, ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।" "ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਿਝਕ ਨਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਪੂਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੌਂਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਮਨੋਰਥ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ। "ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤੈਤੀਸ ਦੇਵਤਾ ਇਹ ਸੁਣ ਲੈਂ।" "ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹ, ਰਾਤ-ਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹੋਣ।" "ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਪ੍ਰੇਤ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ।" "ਇਹ ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸੁਣ ਲੈਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ। "ਯਾਦ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਥੇ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਜਾਗ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਤਨ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ।" "ਉਹ ਦੋ ਵਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਲੈਣ ਆਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਸੀ, ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਹਿਆ, "ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮਾ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਮੇਰੇ ਲਈ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਨੌਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਤੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।