ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਦਰਬਾਨ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਲਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਸ-ਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਲਾਹੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ—ਜੋ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ—ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਮਨ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਲਤਾ ਕੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਿਨਨਰੀ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਅਪਸਰਾ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਮੋਹ ਭੰਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭਟਕਣਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਮਾਦੀ ਹਾਥਣ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ ਬੇਸੁਧ ਪਈ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿੱਟੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਕਿਤਸਕ ਹਨ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ? ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਤੜਫਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਕੀ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਜੋ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਅਮੀਰ ਬਣੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਮੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ? ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਹਕ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਅਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਬੇਝਿਜਕ ਕਹਿ ਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਤੇਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ। ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਧੂ, ਸੌਵੀਰ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ, ਵੰਗ, ਅੰਗ, ਮਗਧ, ਮਤਸ੍ਯ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਸਲ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੁਣ ਲੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਡਰੀ ਹੋਈ? ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕੈਕੇਈ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੇ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੋਹਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਤਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਢਾਢਸ ਫੜੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਠੋਰ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਪਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਬਲ 'ਚ ਸੀ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾਂ ਤਾ ਅਪਮਾਨਿਆ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।” “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸਮ ਖਾਓ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਾਂਗੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਅਹੰਕਾਰਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।” “ਉਸ ਅਜੈ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਜੀਵਨ ਯੋਗ ਹੈ—ਕਿ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਝਿਜਕ ਬੋਲ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਹੁਣ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।” “ਉਸ ਰਾਮ ਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦੱਸ ਕਿ ਕੀ ਠੀਕ ਹੈ।” “ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਿੱਲ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਤੇਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਮੰਗ, ਮੌਤ ਵਰਗੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤਿੰਤੀਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹ, ਰਾਤ-ਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਸੁਣ ਲੈਣ।” “ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਿਹਾ।” “ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸੁਣ ਲੈਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਯਾਦ ਕਰੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ...