ਇੱਕ ਰਾਤ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਕੈਕੇਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਣੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੂਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਵਧੇ ਜਿੱਥੇ ਕੈਕੇਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਵਾਰਥੀ ਮੰਨਤਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਦਰਬਾਨ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਣੀ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਉਹ 'ਕੋਪ ਭਵਨ' ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਗੜ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਆਪ ਤਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਟਿਲਤਾ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਐਵੇਂ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਲਤਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਕੈਕੇਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਕਿਨਨਰੀ, ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਅਪਸਰਾ, ਮਿਥਿਆ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋਈ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਫੜੀ ਹੋਈ ਮਿਰਗਣੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਈ ਹਾਥਣੀ ਵਾਂਗ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਣੀ ਚਿੰਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, "ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਦੱਸ, ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ?" "ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਬਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਬਿਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਕਿਤਸਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?" "ਅੱਜ ਕਿਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਪਾਇਆ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਭੋਗਿਆ? ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਤੜਪਾ, ਹੇ ਰਾਣੀ।" "ਦੱਸ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇਣੀ ਹੈ ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ? ਕਿਸ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਕੰਗਾਲ?" "ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਫ ਦੱਸ ਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਏ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ।" "ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਧੂ, ਸੌਵੀਰ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ, ਵੰਗ, ਅੰਗ, ਮਗਧ, ਮਤਸਯ, ਕਾਸੀ, ਕੋਸਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ।" "ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹਨ। ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਚੁਣ ਲੈ।" "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਡਰੀ ਹੋਈਏ? ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਸੋਹਣੀਏ! ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕੈਕੇਈ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਡਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਹ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਠੋਰ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਜਦਕਿ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦਰ ਹੋਏ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। "ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾਂ ਤਾ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਖਾਓ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਜਦਕਿ ਕੈਕੇਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਥ ਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਅਭਿਮਾਨਣੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਅਜੇਤ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੀ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੇਝਿਜਕ ਦੱਸ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਕੈਕੇਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂ ਕੇ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜਿਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਕੂਨ ਦੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਕੈਕੇਈ, ਤੇ ਦੱਸ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ।" "ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਿਚਕਿਚਾ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਇੱਛਾ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। "ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ 33 ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਸੁਣ ਲੈਣ।" "ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼, ਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਤ-ਦਿਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਸਾਰ, ਧਰਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ, ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈਣ।" "ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੁਣ ਲੈਣ।