ਅਯੋਧਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਵਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਘਰ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਠ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਰਾਜਕਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਰ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਅਠ ਮੰਤਰੀ—ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਯੰਤ, ਵਿਜਯ, ਸੁਰਾਟਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਰਧਨ, ਅਕੋਪ, ਧਰਮਪਾਲ ਅਤੇ ਅਠਵਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ—ਸਭ ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਫਾਦਾਰ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ ਸਨ: ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੁਣਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸਨ—ਸੁਯਜ्ञ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਗੌਤਮ, ਲੰਬੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਅਤੇ ਕਾਤਿਆਯਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਗਿਆਨ, ਵਿਧੀ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਰਜਾ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਸਵਾਰਥ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਪਰਾਏ, ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਹੋ ਰਹੇ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗੁਪਤ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਸੁ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਫੌਜ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਵੈਰੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਭੀਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਰਾਜਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਚੇ, ਅਤੇ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਸੀ। ਸਭ ਲੋਕ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਲੈ ਕੇ, ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੱਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕ੍ਰਿਤ ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਤੁਰਾਈ, ਸੁਖਦਾਈ ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਦੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦਾਨੀ ਬੋਲ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਵਾਸਲਾਂ ਲਈ ਆਦਰ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸਮਰਪਿਤ, ਕਾਬਲ, ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਭਲੇ ਸੁਝਾਅ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਐਸਾ ਸਮਰੱਥ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: “ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜੰਜਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ?” ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਸਿਆਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਲੈ ਆ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬੁਲਾਏ: ਸੁਯਜ्ञ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਮੈਂ ਸਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜੰਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।” ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ!” ਉਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸਾਰੇ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਛੱਡੋ। ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਯਜੰਜਾ ਦਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਓ। ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਰੂਰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ।” “ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਕ ਸੰਕਲਪ ਉਪਜਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਹੈ,” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਯਜੰਜਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰੋ। ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਧਿਆਇ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਯਜੰਜਾ ਦਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਓ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਸਭ ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜੰਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।