ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੈਰ ਲੰਬੇ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਕੱਪੜੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਖਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੈਕਈ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦੀ। ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਦੂਈ ਕਲਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਭਰਾਸੁਰ ਕੋਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ ਵੀ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਵਕਰੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦਾ ਦੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਨ, ਨੀਤੀ ਤੇ ਜਾਦੂਈ ਕਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਕੁਬੜੀ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਉਣੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਓਂਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪਾ ਲਵੇਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸੋਨਾ ਲਗਵਾਊਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਤਿਲਕ ਬਣਵਾਊਂਗੀ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਲੌਕਿਕ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾਊਂਗੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪਰਚੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ। ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰੀ ਚਾਲ ਨਵਾਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ ਵੀਰੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਰਦੀ ਆਈ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਕੈਕਈ, ਜੋ ਸੁੱਚੇ ਸਫੇਦ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਜਦ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੁਲ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਉਠ, ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕਰ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ।” ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਤੇ, ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਨਿਵੀਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਨਸੀਬ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਕੈਕਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਕੁਬੜੀ! ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖ ਦੇਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਜਦ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਲਚ ਹੈ, ਨਾ ਰਤਨਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ; ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ।” ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਫਿਰ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੇਹਾ, “ਜੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਦੁੱਖ ਸਹੋਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ, ਇਹ ਯਤਨ ਕਰ ਕਿ ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇ।” ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕੈਕਈ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗੀ। ਕੈਕਈ ਆਖਦੀ, “ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜਾਂ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ, ਤੂੰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀਂ; ਜਾਂ ਜਦ ਰਾਘਵ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵਿਛੋਣਾ, ਨਾ ਮਾਲਾ, ਨਾ ਚੰਦਨ, ਨਾ ਇਤਰ, ਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਜੇ ਰਾਘਵ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇੱਧਰ ਤੱਕ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਆਖ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੈਕਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੰਬਰੇ ਉੱਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਜਾਣ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਪਾਪੀ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ, ਕੈਕਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਰੀ ਹੋਈ ਅਪਸਰਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲੰਬਾ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਾਗਿਨੀ ਹੋਵੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇ। ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ, ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੰਥਰਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਕੈਕਈ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਪਰ ਫੈਸਲੇ ਤੇ ਅਡਿੱਠ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ—all ਕੁਝ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਕ੍ਰੋਧ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੈੜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਬਰੇ ਨੂੰ। ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਨਨਰੀ ਪ੍ਰਾਣ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਕੈਕਈ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਵਾਲਾ ਅਸਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ‘ਰਾਹੂ’ ਨੇ ਧੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੋਰਾਂ, ਬਰਹਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵੱਜਦੇ ਸਾਜ, ਕੁਬੜੀਆਂ ਤੇ ਬੌਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਛੱਪਰੀਆਂ, ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ, ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਮਹਲ ਨੂੰ ਸਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਾਥੀਦੰਦ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਨਚ, ਫੁਲ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੌਦ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ। ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸਨ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਹ ਮਹਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਛਾ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਾਜਾ, ਉਸਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।