ਮੰਥਰਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਾਨਣ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਕਟਿ ਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਿਪਸ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਲੰਬੇ ਤੇ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਮੰਥਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਲਿਨਨ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, gracefully ਚੱਲਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਲਦੀ, ਉਸਦੀ ਸੋਹਣੀਤਾ ਚਮਕਦੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਦੂਈ ਕਲਾਵਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਜੋ ਸ਼ੰਬਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੋਲ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ, ਰਥ ਦੇ ਜੂਏ ਵਾਂਗ ਲੰਮੀ ਤੇ ਵਕਰੀ, ਉਸਦੀ ਹੀ ਸੀ। ਮੰਥਰਾ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਿਆਨ ਤੇ ਜਾਦੂਈ ਕਲਾ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਜਦ ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੰਕਲਪਿਤ ਸੋਨਾ ਲਗਾਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਗੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਸੋਨਾ ਲਗਾਵਾਂਗੀ; ਤੇ ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰਤਨ ਵਾਲੀ ਟਿਲਕ ਲਾਵਾਂਗੀ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਕੁਬੜੀ; ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਫਿਰੇਗੀ। ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ; noble gait ਨਾਲ ਤੂੰ ਚੱਲੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਸ਼ਕ ਕਰਣਗੇ। ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਆਈ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲਤ ਅੱਗ ਹਵਨ ਕੁੰਡ 'ਤੇ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਪਾਣੀ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਪੁਲ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਠ, ਭਲਾ ਕਰ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਲੱਭ।" ਇਸ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ, ਰਾਣੀ, ਜਿਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ 'ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੰਥਰਾ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਈ ਯੋਗ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਕੈਕੇਈ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਉਠੀ, "ਇੱਥੇ, ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਹਾਂ; ਪਰ ਜਦ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ, ਰਤਨ, ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਮੰਥਰਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਸੁਲਹ-ਸਲਾਹ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦायक ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। "ਜੇ ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਦੁੱਖ ਪਾਵੋਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕਿ ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਆਤਮਾ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਹਿਰਦੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। "ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਯਮ ਲੋਕ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ, ਤੂੰ ਦੱਸ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਕੁਬੜੀ; ਜਾਂ ਜਦ ਰਾਘਵ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਰਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਸੇਜ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਚੰਦਨ, ਲੇਪ, ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੇ ਰਾਘਵ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸਮਾਨੀ ਅਪਸਰਾ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਭਰਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਰਤਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦਾ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਦ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਸਖਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਂਟਿਆ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨੀ ਅਪਸਰਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦਸ ਦਿੱਤੀ, ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ। ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਨਿਰਣੈਸ਼ੀਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਲੰਬਾ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ-ਕੁੜੀ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਉਸਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ, ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੰਥਰਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਰਾਣੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਨਿਰਣੈ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਉਦਾਸ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈ, ਭਵਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣੇ— —ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਸਨੇ ਫੈਂਕ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਸੁੰਦਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਨਨਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੁਕਮ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਮਰਾ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਬੱਦਲ ਸੀ, ਚੰਦ ਰਾਹੂ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਰ ਤੇ ਬਰਹਿਨ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਂਜ ਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ। ਵਿਦਿਆ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਕੁਬੜੀਆਂ ਤੇ ਬੌਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਾਵੜੀਆਂ ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਪਕ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ। ਦੰਦ-ਹਾਥੀ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੌਲਾਂ ਨਾਲ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੰਦ-ਹਾਥੀ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।