ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕਈਕੀਈ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੂ ਸਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਤਿ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕਈਕੀਈ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਖ ਦੀ ਥਾਂ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਚੁਣ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਈਕੀਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਬੈਠੀ। ਉਹ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਚਤੁਰ, ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਬੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਦੀ। ਕਈਕੀਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸੋਝੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕਈਕੀਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਲੋਟਸ ਵਾਂਗ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਪਿੱਠ, ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਾਵਲੀਆਂ, ਭਰਪੂਰ ਕੁੱਕਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਧਾਂ, ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ। ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਚਾਲ, ਉਸਦੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜੰਗੀਆਂ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਮਕਦੇ ਗਹਣੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਈਕੀਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਦੂਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜਾਦੂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਕਈਕੀਈ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਰਤ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿੱਠ, ਮੋਤੀ ਦਾ ਟਿਕਾ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਏਗੀ। ਕਈਕੀਈ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਥਰਾ ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ, ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲੇਗੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਕਈਕੀਈ, ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੀ ਸੁੱਚੀ ਖਟੀਆ ਉੱਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕਈਕੀਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖੜੀ ਹੋ, ਭਲਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਈਕੀਈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਮੰਥਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ, ਕਈਕੀਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਕਈਕੀਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਭਰਤ ਰਾਜ ਪਾਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ, ਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ; ਜੇ ਰਾਮ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ।" ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਫਿਰ ਨਿਰਭੀਕ ਹੋ ਕੇ ਕਈਕੀਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖ ਸਹੋਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਭਰਤ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਈਕੀਈ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਜਦ ਰਾਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਰਾਜ ਪਾਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵਿਛੌਣ ਦੀ, ਨਾ ਮਾਲਾ, ਨਾ ਚੰਦਨ, ਨਾ ਲਾਵਣ ਦੀ, ਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਜੇ ਰਾਮ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇ en ਤੱਕ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਾਤਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਈਕੀਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿਤੀਆਂ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਉਦਾਸ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਰੁੱਟੇ ਹੋਏ ਅਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵਾਚਕ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਤੀਖੀ ਤਾਨਾਂ ਦੇ ਕੇ ਠੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੀ ਕਈਕੀਈ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਗਰਮ ਆਹਾਂ ਭਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਾਗਕੰਨਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੰਥਰਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਕਈਕੀਈ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਉੱਤੇ ਅਡਿੱਗ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਉਦਾਸ, ਭਵਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਉਤਾਰੇ ਸਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈਕੀਈ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ।