ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਭਾਰਤ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਯਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰੋਕ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਝਾਇਆ, ਉਹ ਸੁਖ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਬੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹਿਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਕੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੁਬੜੀਆਂ ਦੁਸ਼ਟ, ਤਿੜਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਛਾਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਮੰਥਰਾ, ਤੇਰਾ ਪੇਟ, ਤੇਰਾ ਨਾਭੀ ਸੋਹਣੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਕਮਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੇਰੀਆਂ ਜੰਗ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਲੰਮੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਲਗਦੀ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭਰ ਅਸੁਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਦੂ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਪਿੱਠ ਰਥ ਦੇ ਜੂਏ ਵਾਂਗ ਲੰਮਾ ਤੇ ਵਕਰੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਜਾਦੂਈ ਵਿਦਿਆ ਸਭ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿਆਂਗੀ। ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਰਾਮ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਚਿੱਤ ਤੇ ਸੁਧ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਦਿਆਂਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸੋਨਾ ਲਗਵਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਸੁੰਦਰ ਟਿਕਾ ਬਣਵਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾਂਗੀ; ਤੂੰ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਤੁਰੇਗੀ। ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇਗਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਅਤੁੱਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜਸੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰੇਗੀ, ਹੋਰ ਤੇਰੀਆਂ ਵੈਰੀ ਕੁਬੜੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਈਰਖਾ ਕਰਣਗੀਆਂ। ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਰਦੀ ਆਈ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਸੁਤ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਛੌਣ ਉੱਤੇ, ਹਵਨਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਪਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੈਕਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਪੁਲ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਠ, ਭਲਾ ਕਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ।" ਇਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਰਾਣੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ-ਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਹਾਂ; ਪਰ ਜਦ ਰਾਘਵ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਰਤਨਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੀਣ ਦੀ; ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਕਦੇ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਸੀ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਭੀ ਦੁੱਖ ਸਹੋਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ, ਯਤਨ ਕਰ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇ।" ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਕੌਣੀ ਤੇ ਕਟੂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੈਕਈ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਲਾਹਣਾ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। "ਜਦ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀਂ; ਜਾਂ ਜਦ ਰਾਘਵ ਚਿਰ ਲਈ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਾਰਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਫਲੇ-ਫੂਲੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵਿਛੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਮਾਲਾ, ਨਾ ਚੰਦਨ, ਨਾ ਉੰਗਣੇ, ਨਾ ਭੋਜਨ, ਨਾ ਪੀਣ; ਜੇ ਰਾਘਵ ਇਥੋਂ ਵਨ ਨੂੰ ਨਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸਭ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਵਿਘਨ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਘਟਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਜੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਹੁਣ ਉਤਰੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਜਾਣ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਪਾਪੀਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਕੈਕਈ, ਲੰਮੀ ਤੇ ਗਰਮ ਆਹਾਂ ਭਰਦੀ, ਸੱਪਣੀ ਵਾਂਗ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕੀ ਕਰੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੰਥਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੇ, ਹੁਣ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਉਦਾਸ, ਭੌਂਹਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ; ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਹਾਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣੇ ਹੁਣ ਉਤਰੇ ਪਏ ਸਨ।