ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਵਚਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਟੁੱਟਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਉਠਾਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੀ।” ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, “ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ—ਨੌਂ ਤੇ ਪੰਜ—ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗ, ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਦਾ। ਜਦ ਰਾਮ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ, ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਵਣਗੀਆਂ। ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦ ਤਕ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਭਰਤ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੁਚੇਤ, ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤ ਨਿਰਭੈ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਰਾਜਾ ਵੀ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਨੀਅਤ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲੈ; ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਭਾਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਈਕਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਕਈਕਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ, “ਸਭ ਹੰਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹਿਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੀ ਸੀ; ਕਈ ਹੰਢੀਆਂ ਬੁਰੀਆਂ, ਟੇਢੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਲੋਟਸ-ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਮਜਬੂਤ, ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਾਵਲ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੇ ਕੁਲ੍ਹੇ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਚਾਨਣ ਵਰਗਾ, ਤੇਰੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਪੈਰ, ਤੇਰੇ ਕੰਧੇ, ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ, ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ੰਭਰਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਦੂਈ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।” ਕਈਕਈ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, “ਜਦ ਭਰਤ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ ਤੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾਵਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਚਾਨਣ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਹੋਰ ਹੰਢੀਆਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈਕਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸੁੱਚੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਦ ਪਾਣੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ, ਪੁਲ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਹੁਣ ਉਠ, ਸੁਭਾਗ ਕਰ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਲੱਭ।” ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਹੌਸਲਾ-ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਨਾਲ, ਕਈਕਈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੀ, ਮੰਥਰਾ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਚਲੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿਤੇ। ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਕਈਕਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ, ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਥੇ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਪਰ ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਸੋਨੇ, ਨਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਨਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ; ਜੇ ਰਾਮ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਗਈ।” ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਫਿਰ ਦਿਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਭਰਤ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ।” ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਕੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਕਈਕਈ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਤੇ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਦਿਲ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਈਕਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਯਮ ਲੋਕ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਈਂ; ਜਾਂ ਜਦ ਰਾਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਵਿਛੋਨਾ, ਨਾਂ ਮਾਲਾ, ਨਾਂ ਚੰਦਨ, ਨਾਂ ਲਾਵਣ, ਨਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।” ਇਹ ਸਭ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਪਸਰਾ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਦੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹੁਣ ਉਤਾਰ ਦਿਤੀਆਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।