ਇਕ ਵਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਲੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਐਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਆਏ ਸੀ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਚਾਹੋ, ਇਹ ਵਰ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਚਾਹਾਂਗੀ, ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਲਵਾਂਗੀ।" ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਨ ਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਨ ਲਈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰਾਣੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਰੋਕ ਦਿਓ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਾ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੋ—ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਵਨਵਾਸ। ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਜ, ਤੂੰ ਰੋਸ਼ ਚੰਬਰ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਇਉਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੈਲੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਲੁਕ ਜਾ। ਨਾ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ, ਨਾ ਗੱਲ ਕਰ। ਜਦ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਰੱਸੇਗਾ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਰੋਦੀ ਰਹੀਂ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰ ਚਲੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਜਦ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹੋਵੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟਾਲ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੀ ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦਾ ਬਲ ਸਮਝ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਤੇਨੂੰ ਮੋਤੀ, ਰਤਨ, ਸੋਨਾ, ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਗਹਣੇ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਾ ਲਾ। ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾ, ਰਾਣੀ। ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗੀ। ਰਾਮ ਦਾ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਵਨਵਾਸ ਹੋਵੇ—ਨੌਂ ਤੇ ਪੰਜ ਮਿਲਾ ਕੇ—ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਰ ਮੰਗ, ਰਾਣੀ—ਰਾਮ ਦਾ ਵਨਵਾਸ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਭਾਰਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਯਮੀ, ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੋਂ ਰੋਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਸੁਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੋ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਕੀਨ ਕਰ ਬੈਠੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਦਾਨ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੀ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਬੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੰਨਸ਼ਾ ਕਦੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮੰਥਰਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਕੁਬੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮੰਡੀ, ਟੇੜੀਆਂ ਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੁਕਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ। ਤੇਰਾ ਛਾਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਨਾਭੀ ਵਾਂਗ ਨਿਮਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹਿਪ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸਿਨੇ ਗੋਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਿਪ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕਮਰਬੰਧੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ। ਤੇਰੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ। ਤੂੰ ਨਰਮ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਥਰਾ, ਤੂੰ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ। ਸ਼ੰਭਰ ਅਸੁਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਦੂਕਲਾ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਵੀ। ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਰਥ ਦੇ ਜੋਤ ਵਾਂਗ ਲੰਮੀ ਤੇ ਵੱਕਰੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਜਾਦੂਕਲਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਮੰਥਰਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਰਾਘਵ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਾਲਿਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਾਂਗੀ। ਜਦ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸੋਨਾ ਲਗਾਵਾਂਗੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਜਵੇਹਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਗਹਣੇ ਬਣਾਵਾਂਗੀ, ਮੰਥਰਾ; ਤੂੰ ਨਰਮ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਤੁਰੇਗੀ। ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕੂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਅਨੁਪਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਰਾਜਸੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਈਰਖਾ ਕਰਨਗੇ। ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਆਈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਚੇ ਸੇਜ ਤੇ ਸੁੱਤੀ ਸੀ, ਇਕ ਹੋਮਕੁੰਡ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। "ਜਦ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪੁਲ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਐਸੇ ਹੀ, ਹੁਣ ਉਠ, ਭਲਾ ਕਰ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਲੱਭ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮੰਨਣ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣ ਗਈ।