ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੋ ਜਾਦੂਈ ਮਾਯਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ ਕਿ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਖੰਡ-ਖੰਡ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਆਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਵੀ, ਜਦ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਘਾਵ ਸਨ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਤੇਰੇ ਇਸ ਪਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਰਾਣੀ! ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਵੀ ਚਾਹੇਂ, ਇਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈਣਾ।" ਉਦੋਂ ਤੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਜਦ ਚਾਹਾਂਗੀ, ਉਦੋਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ।" ਤੇਰਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਾ ਦੇ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗ, ਇੱਕ—ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ, ਦੂਜਾ—ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਭੇਜਣਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤਕ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਜ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੈਲੀ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਛੁਪ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾ। ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ, ਨਾ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ। ਜਦ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਰੋਈ ਜਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੂਦ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਉਠਾ ਸਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਹੇ ਭੋਲੀ ਰਾਣੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਤੈਨੂੰ ਮੋਤੀ, ਜਵਾਹਰਾਤ, ਸੋਨਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਲਾ। ਉਹ ਦੋ ਵਰ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਦੇਵਤੇ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀ; ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦ ਰਾਘਵ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਠਾਵੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਵਾਨੀ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ—ਨੌਂ ਤੇ ਪੰਜ—ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤਕ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੜ ਪਾ ਲਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਇਹੀ ਵਰ ਮੰਗ—ਰਾਮ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਹੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਤੇ ਭਰਤ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਯਤ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੋਂ ਰੋਕ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦੇ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਪਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤਰਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਤਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਣਭਿਜੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਗਈ ਸੀ। ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਆਂਕਦੀ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।" "ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਬੜੀਆਂ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈਂ; ਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹਿਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਕੁਬੜੀਆਂ ਦੁਸ਼ਟ, ਟੇਢੀਆਂ ਤੇ ਬੜੀ ਮੰਦ-ਮਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੋਹਣੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ; ਤੇਰਾ ਛਾਤੀ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਥੱਲੇ ਪਾਸੇ ਪੇਟ ਨਵੀਨ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਨਾਭੀ; ਤੇਰੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਗੋਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।" "ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਹੈ—ਤੂੰ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਤਰਾ; ਤੇਰੇ ਚਮਕਦੇ ਕਮਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਵਾਹਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕਮਰਬੰਦ ਹੈ।" "ਤੇਰੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਮਜਬੂਤ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਲੰਮੇ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਹਨ; ਤੂੰ, ਮੰਤਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈਂ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਤਿ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ; ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਯਾਵਾਂ ਜੋ ਸ਼ੰਬਰ ਅਸੁਰਪਤੀ ਕੋਲ ਸਨ—" "ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਵੀ; ਤੇਰੀ ਉਹ ਪਿੱਠ, ਲੰਮੀ ਤੇ ਵਕਰੀ, ਰਥ ਦੀ ਜੋਹ ਵਰਗੀ ਹੈ।" "ਤੁਝ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਕੁਬੜੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।" "ਜਦ ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਏਗੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸੋਨਾ ਲਗਾਵਾਂਗੀ; ਤੇ ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਜਵਾਹਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਲਾਵਾਂਗੀ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਕੁਬੜੀ; ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਤੁਰੇਗੀ।" "ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਰਾਜਸੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਈਰਖਾ ਕਰਨਗੀਆਂ।" "ਹੋਰ ਕੁਬੜੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਚ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਆਂ।