ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁ ਨੇ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਨਿਪੁੰਨ, ਉੱਤਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਬੋਜ ਅਤੇ ਬਾਹਲਿਕ ਦੇ ਉਤਮ ਘੋੜੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਘੋੜੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਆਯੋਧਿਆ ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਐਰਾਵਤ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਅੰਜਨਾ ਤੇ ਵਾਮਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰ, ਮੰਦਰ, ਮ੍ਰਿਗ, ਭਦ੍ਰਮੰਦਰ, ਭਦ੍ਰਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਆਯੋਧਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ; ਇਹ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤਯਨਾਮਾ ਸੀ, ਦੋ ਯੋਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਨ। ਆਯੋਧਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤਯਨਾਮਾ ਸੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਫਾਟਕਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਘਰਾਂ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਸਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅੱਠ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ੁਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਭੇ, ਅਤੇ ਰਾਜ-ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ: ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਯੰਤ, ਵਿਜਯਾ, ਸੁਰਾਟਰ, ਰਾਟਰਵਰਧਨ, ਅਕੋਪ, ਧਰਮਪਾਲ, ਅਤੇ ਅਠਵਾਂ—ਸੁਮੰਤ੍ਰ—ਜੋ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਸਨ—ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ—ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ; ਹੋਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਸਨ: ਸੁਯਜ्ञ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਗੌਤਮ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਅਤੇ ਕਾਟਿਆਯਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਵ ਪੂਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਨਮਰ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ, ਧੀਰਜ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਲਾਭ ਲਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ, ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਹੋ ਰਹੀ, ਜਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ—ਇੱਕ-ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਵੀ—ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਰ ਸਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਸਵ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੌਜ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਸੂਰਵੀਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਸਾਹੀ, ਉਹ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਉਹ ਖਜਾਨਾ ਭਰਦੇ, ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਕ-ਚਿੱਤ, ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ-ਸੂਝ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਨਗਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਨਗਰ ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ। ਸਭ ਲੋਕ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ, ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਸੂਝ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਟੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ, ਕੋਈ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ, ਗਠਜੋੜ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਰਾਜ-ਰਹੱਸ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਸੂਖਮ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖਦਾਈ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਜ-ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਵਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦਾਨੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਆਯੋਧਿਆ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੈਰੀ, ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਬਰਾਬਰ, ਮਿਲਿਆ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨੇਹੀ, ਵਾਸਲਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਭੇ, ਨਿਪੁੰਨ, ਸਮਰਥ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤਾਪਤਾ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਲਾਈਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: “ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮੈਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ?” ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਨਿਪੁੰਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ: “ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਲਦੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੈਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸੁਯਜ्ञ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਪੂਜਾਰੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।