ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਥੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਵੈਸ਼ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਗੇ, ਉੱਚ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਨੂ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜੰਗਜੂ, ਨਿਪੁੰਨ, ਨਮਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਯੋਧੇ ਭਰੇ ਪਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੌਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਕਾਂਬੋਜ ਤੇ ਬਾਹਲਿਕ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਵਿੰਧਿਆ ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਸਨ, ਨਗਰ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੇ। ਏਰਾਵਤ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਅੰਜਨਾ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ, ਮੰਦਰ, ਮ੍ਰਿਗ, ਭਦ੍ਰਮੰਦਰ, ਭਦ੍ਰਮ੍ਰਿਗ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਰ ਆਦਿ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਅਯੋਧਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ, ਦੋ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਅਯੋਧਿਆ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਕਿਵਾੜਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਗੁਣ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਦਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਅੱਠ ਮੰਤਰੀ ਸਨ—ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਯੰਤ, ਵਿਜਯ, ਸੁਰਾਟਰ, ਰਾਸ਼ਟ੍ਰਵਰਧਨ, ਅਕੋਪ, ਧਰਮਪਾਲ ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਸਨ, ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ। ਹੋਰ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਨ—ਸੁਯਜ੍ਯ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਗੌਤਮ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਅਤੇ ਕਾਟਯਾਨ। ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਨਿਮਰ, ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਧੈਰਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਕੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਸਵਾਰਥ ਕਾਰਨ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਪਰਾਏ, ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ, ਅਤੇ ਜਰੂਰਤ ਪੈਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਦੰਡ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਰਾਜਸੁਆਹੀ ਤੇ ਸੈਨਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ, ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਉਹ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਖਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਭਰਦੇ ਤੇ ਦੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਗਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਦੇ, ਇੱਕਾਗਰ, ਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਸਨ। ਨਗਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾ ਕੋਈ ਦੁਸਟ ਸੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਲਾਲਚੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ; ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਨਗਰੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਸਭ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੋਰਯ ਦੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਸਾਂਝ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ। ਉਹ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਸੂਖਮ ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਦੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਬਚਦੇ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਾਨੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਵਸ਼-ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਦਰ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਨਿਪੁੰਨ, ਯੋਗ੍ਯ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਅਡਿੱਗ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: "ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ?" ਇਸ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਯਜ੍ਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਨਿਪੁੰਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉ।