ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨਥਰਾ—ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਰਾਣੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ: ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ।" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ, "ਤੁਾਡਾ ਦੁਖ ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਹੈ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਡਿੱਗ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ; ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਧੀਕ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਹੋਵਾਂਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੋ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੋ, ਪਰ ਰਾਣੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲੇ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ?" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ, "ਤੁਾਡਾ ਪਤੀ, ਭਲੇ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਚਲਾਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸੁਭਾਉ ਕਰੜਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੱਗੀ ਗਈ ਹੋ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਲੀ-ਖੋਖਲੇ ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅੱਜ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸਟ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਟਾ ਕੇ।" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਇੱਕ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਾਂ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜਹਿਰ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਚੰਬੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਫਸ ਗਈ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਅਣਦੇਖਿਆ ਸੱਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵਤੀਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਵਲੋਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋ, ਜੋ ਝੂਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੈਕੇਈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕੁਝ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ—ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ—ਬਚਾ ਲਵੋ।" ਮਨਥਰਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਆਪਣੇ ਸੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਕਿਣਾਰੀ। ਕੈਕੇਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਨਥਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਗਹਿਣਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਨਥਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੋਲੀ, "ਮਨਥਰਾ, ਇਹ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਤੇਰੀ ਹੋਰ ਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ, ਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੁਣ ਲੈ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।" ਪਰ, ਮਨਥਰਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ, ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈਂ?" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਰਾਣੀ ਜੀ। ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆ ਲੱਗਾ ਹੈ?" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਦੁਖ ਜਤਾਇਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਦੀ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਕਿਹੜੀ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਸੌਤ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਹੋਈ ਪੁੱਤ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ—ਰਾਜ ਵੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਤ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਉਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਡਰਦਾ ਹੋਵੇ।" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਨੂੰ। ਰਾਜ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਹੱਕ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਕਾਜ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਕੌਸਲਿਆ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੱਲ੍ਹ ਪੂਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਧਰਤੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਟਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ, ਇਕ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ।" ਮਨਥਰਾ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਸਮੇਤ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਤੇਰੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਨੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮਨਥਰਾ ਅੱਗੇ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸਯੰਮੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ ਤੂੰ, ਮਨਥਰਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਨ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਤ ਹੈਂ?" ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਦਾ ਰਾਜ ਰਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਜਦ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਸੁਖ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ, ਮਨਥਰਾ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੜਦੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਉੱਤੇ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਆਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕੌਸਲਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜ ਰਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨਥਰਾ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਲੰਮਾ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜਦਕਿ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੈਂ।