ਮੰਥਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਕੈਕੇਈ ਕੋਲ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, “ਉਠ ਮੂਰਖ! ਇਥੇ ਪਈ ਕਿਉਂ ਰਹੀ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੇਕਸੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀ। ਤੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ, ਅਸਥਿਰ ਹੈ।” ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਦਿਲ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੰਥਰਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੜੀ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਇਹ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਧੇਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ ਬੋਲ ਪਈ, “ਰਾਣੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ: ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਡਰ, ਦੁਖ ਤੇ ਗਮੀ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਥੇ ਆਈ ਹਾਂ। ਕੈਕੇਈ, ਤੇਰਾ ਦੁਖ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇਰਾ ਪਤਨ ਮੇਰਾ ਪਤਨ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਰਾਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ, ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ? ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮਿੱਠੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਨਿਭ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਤਸੱਲੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗਾ। ਉਹ ਬੁਰਾ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰੋਕਟੋਕ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ, ਤੇ ਮਾਂ ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਜੇਹੜੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਸੰਪ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵੇ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਅਣਦੇਖੀ ਸੰਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦੀ ਹੈ, ਪਾਪੀ ਨੇ, ਝੂਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਕੈਕੇਈ, ਇਸ ਵਧੀਆ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕੁਝ ਕਰ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਿਸਤਰ ਤੋਂ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ। ਕੈਕੇਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਦਿਵਯ ਗਹਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਗਹਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੰਥਰਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਇਹ ਸੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਦੱਸ, ਹੋਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।” ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ—ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ।” ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵੈਭਵੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਪਰ ਮੰਥਰਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਸੀ, ਗਹਣਾ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਹਿ ਉਠੀ, “ਤੂੰ ਮੂਰਖ, ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਤੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਰਾਣੀ। ਤੂੰ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਰੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਮਝ ਦੀ ਕਮੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਕਿਹੜੀ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਤ्थਾਨ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ? ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ ਭਰਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਜ ਵੰਡ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਉਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਹਣੀ, ਵਾਰਸਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜ-ਵਾਰਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ, ਕੌਸਲਿਆ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ 'ਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਦਬੇ ਜਾਵੇਗੇ, ਤੂੰ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਾ ਨੌਕਰ। ਨਿਸ਼ਚਤ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਭਰਤ ਦੇ ਪਤਨ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਬੋਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਮ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਸਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਰਾਜ-ਵਾਰਸਾ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਰਖਿਆ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ, ਮੰਥਰਾ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ-ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਹੈ? ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤ, ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਰਤ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।