ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਓਤ-ਪ੍ਰੋਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਠੁਕਰੀ ਮੰਤਰਾ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੁਭਾਗ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸੀ। ਦਾਈ ਨੇ ਮੰਤਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਕੱਲ੍ਹ, ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਠੁਕਰੀ ਮੰਤਰਾ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਤਖਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਮੰਤਰਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਸੀ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਕੈਕੇਈ ਪਲੰਗ ਤੇ ਪਈ ਸੀ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਉਠ, ਮੂਰਖ! ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਪਈ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ।" ਮੰਤਰਾ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, "ਤੂੰ ਸੌਭਾਗਯਵਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਣਚਾਹੇ ਸੌਭਾਗ ‘ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸੌਭਾਗ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ।" ਮੰਤਰਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਠੁਕਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੰਤਰਾ, ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰਾ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਮੰਤਰਾ, ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਰਾਣੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਮੁਸੀਬਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ: ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਡਰ ਤੇ ਦੁਖ-ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ। ਕੈਕੇਈ, ਤੇਰਾ ਦੁਖ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇਰੀ ਹਾਨੀ ਮੇਰੀ ਹਾਨੀ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ—ਇਸ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਰਾਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੈ; ਪਰ, ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ? ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕਠੋਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਦਿਲਾਸੇ ਦੇਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗਾ। ਉਹ ਮੰਦ-ਹਰਦਯ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ।" "ਦੁਸ਼ਮਣ, ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮਾਂ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਦੀ ਦਾਵੇਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੰਪ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਦੀ ਵਾਂਗ, ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।" "ਮੂਰਖ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪਰਵਾਰ, ਪਾਪੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਜੋ ਝੂਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ‘ਤੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਕੈਕੇਈ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ—ਜੋ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ—ਬਚਾ।" ਮੰਤਰਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ ਤੋਂ ਉਠੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਂਗ। ਕੈਕੇਈ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਠੁਕਰੀ ਮੰਤਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਦਿਵਿਆ ਗਹਿਣਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਗਹਿਣਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੰਤਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੰਤਰਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖ਼ਬਰ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ?" "ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ, ਕਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਤ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚੁਣ ਲੈ।" ਹੁਣ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣੋ। ਮੰਤਰਾ, ਜੋ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਗਹਿਣਾ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਤੂੰ, ਮੂਰਖ, ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ?" "ਮੈਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹਾਂ, ਰਾਣੀ। ਤੂੰ, ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਹੋਈ, ਦੁਖ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਮਨਾਈ?" "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਮਝੀ ‘ਤੇ ਦੁਖ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਮਹਿਲਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾ ‘ਤੇ, ਮੌਤ ਆਉਣ ਵਾਂਗ, ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ?" "ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਵੰਡਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ; ਡਰ, ਡਰਪੋਕ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ।" "ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਹਣੀ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜਕਾਜ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਕੌਸਲਿਆ ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੱਲ੍ਹ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਦ ਧਰਤੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੂੰ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਤੇਰੀਆਂ ਪੁਤ-ਵਧੂਆਂ ਭਰਤ ਦੀ ਹਾਨੀ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।" ਮੰਤਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।