ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਨਾਲ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਪ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਗਲੀਆਂ, ਦੇਵਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਬੈਨਰ ਲਹਿਰਾਏ ਗਏ। ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਝੰਡੇ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਨਟ, ਨਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਗਾ-ਗਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਥਾਂ, ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਲੋਕ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਕਾਂ ਅਤੇ ਸਭਾ-ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ, "ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਗੌਰਵ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਵਧਾਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਅਭਿਮਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਿਰ ਜੀਊਣ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇਖਾਂਗੇ।" ਜਦ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਭਰ ਗਈ। ਇਹ ਭੀੜ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਗਈ ਕਿ ਉਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੂੰਜ ਵਰਗਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਭੀੜ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਅਯੋਧਿਆ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਗਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨੌਕਰਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਹਿਲ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉੱਪਰੋਂ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਧੋ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਘੁੰਝ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਜਾਪ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਾਂ-ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਾਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਹ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਖੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਨੇ? ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂਂ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਨੌਕਰਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੁਖਦਾਈ ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ, "ਕੱਲ੍ਹ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਮਹਿਲ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਉੱਠ ਮੂਰਖ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਅਸਥਿਰ ਹੈ।" ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਬੁਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੰਥਰਾ, ਸਭ ਠੀਕ ਤਾਂ ਹੈ? ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ।" ਕੈਕਈ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੰਥਰਾ ਨੇ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਝੂਠਾ ਭਰਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।