ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਆਗਮਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਵਿਧਵਾਨ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਂਗ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੰਯਮਿਤ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਲਈ ਹੋਈ ਘੀ ਦੀ ਪਾਤਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਆਹੁਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਹਰ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਜਾਗ ਪਏ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਹਣਾ ਸਜਾਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਭਟ, ਚਰਿਤ੍ਰਕਾਰ ਤੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਨਮਨਤਾ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਉਚਾਰਣ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿੇਕ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਗਲੀਆਂ, ਮੰਡੀਰਾਂ, ਝਰੋਕਿਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਘਰਾਂ, ਸਭਾ ਮੰਡਪਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਬੈਨਰ ਲਹਿਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਦਾਕਾਰ, ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗਾਇਕ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਭਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਚੌਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੱਚੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਇੰਝ, ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਰਾਮ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਸਜ ਗਈ। ਲੋਕ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਸਭਾ ਮੰਡਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ—"ਵਾਹ! ਇਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ, ਆਪਣੇ ਵਧਾਪੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਏਗਾ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਧੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ, ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮੀ, ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਲਗਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਹੈ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿੇਕ ਵੇਖਾਂਗੇ।" ਜਦ ਲੋਕ ਇੰਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ, ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿੇਕ ਵੇਖਣ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਗਿਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਅਯੋਧਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਇਕ ਦਾਸੀ, ਮੰਥਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਜੋ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੋਂ ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਦਰ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਵਡੇਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੰਥਰਾ ਨੇ ਜਦ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਚਦੇ ਤੇ ਉਲਾਸਿਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅਸਧਾਰਣ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਖੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?