ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਛਤ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗੀ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਆਉਣ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਚੰਦ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਵਿਸਾਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਦਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਥੀਂ ਹਵਨ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਫੜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਅੱਗ 'ਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਆहुਤੀ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਭਾਗ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਪਹਰ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਜਾਗੇ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਹਣਾ ਸਜਾਇਆ। ਉਥੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ — ਜੋ ਭਟ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ — ਰਾਮ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਤੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਆਵਾਜ਼, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ 'ਚ ਗੂੰਜੀ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਚੌਕ-ਚੌਂਕੀਆਂ, ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲਿਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਚ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰਾਂ 'ਚ, ਹਰ ਥਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬੈਨਰ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ, ਨਾਟਕ-ਦਲ, ਨਰਤਕੀਆਂ, ਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ 'ਚ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ; ਸਮਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਸ 'ਚ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜ-ਮਾਰਗ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਨੇਰੀ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਦੀ ਉਡੀਕ 'ਚ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਲੋਕ, ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਂ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਸ 'ਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। "ਵਾਹ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਸਭ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮਵਾਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਤਨਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਜੀਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੇਖਾਂਗੇ।" ਜਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਏ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਲੋਕ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਭਰ ਗਏ। ਭੀੜ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ, ਜੋ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗੀ ਅਯੋਧਿਆ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਉਤਸੁਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਜਗਮਗਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਸੇਵਕਾ, ਜੋ ਕਈਕੇਈ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਸੁਭਾਗਾ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ। ਉੱਥੋਂ, ਮੰਤਰਾ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲ-ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਦਨ-ਜਲ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ, ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਭੀੜ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ, ਮੰਤਰਾ ਨੇ ਉਚਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸਫੈਦ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਖੜੇ, ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਬਲਦਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਤਰਾ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਹਰ ਕੋਣ 'ਚ, ਹਰ ਮਨ 'ਚ, ਹਰ ਘਰ 'ਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ।