ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਪੰਡਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਰਥ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਜਨੀਕ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਗਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੈਥੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੈਨੂੰ ਯੂਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸਯੰਮੀ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਜੋ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੋਵਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਵਰਗੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖੀ। ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜ-ਮਾਰਗਾਂ ਚਹੁੰ-ਪਾਸੇ ਉਤਸੁਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੀੜ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ, ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭੀੜ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ-ਭਵਨ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜਿਵੇਂ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਸਭਾ-ਸਦੱਸ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਉੱਠ ਕੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤਾਰਿਆਂ ਭਰੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਨਾਰਾਯਣ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਜਾ ਕੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਵਨ-ਪਾਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਹਰ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਗ ਪਏ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਭਟ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਗਾਇਕ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬੈਠੇ, ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਲਿਵਾਸ ਪਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਉਚਾਰਨਾ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਸਭ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਚੌਕਾਂ, ਗਲੀਆਂ, ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਬੈਨਰ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਭ ਵਿਹਾਰ-ਹਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਝੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੋਕ ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਗਾਇਕਾਂ ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਮਨ-ਭਾਵਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੌਕਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜ-ਮਾਰਗ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਗੰਧੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਲੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੀਵੇ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਲੋਕ, ਰਾਮ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ, ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਸਭ ਲੋਕ, ਚੌਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ-ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।