ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮਾਨਯੋਗ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਕਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥੀ ਚੜ੍ਹੀ। ਜਦੋਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਚਲਦਿਆਂ-ਚਲਦਿਆਂ ਰਥ ਦੇ ਕੋਲ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਣ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਹਸਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਦੀ ਨਮਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਬੋਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰ। ਕੱਲ੍ਹ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਹੁਸ਼ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦਾ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ; ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਲ-ਸਮਾਨ ਘਰ ਤੋਂ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਬਾਹਰ ਆਏ ਤੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖੀ। ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸੁਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਭੀੜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗੂੰਜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਆਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਿੜਕਿਆ ਤੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਉੱਚੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈਆਂ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ। ਲੋਕ, ਜੋ ਉਤਸਵ ਲਈ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ, ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਸਫੇਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਸਭਾ-ਸਦੱਸ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਉਠੇ ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵੈਦਿਕ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਨੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਸਾਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਆਏ। ਫਿਰ, ਹਾਥ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਫੜ ਕੇ, ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ। ਆਹੂਤੀ ਦਾ ਉੱਚਿਟ ਅੰਸ਼ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸਨੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪਹਰ ਬਚਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਗੇ ਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬੈਠੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ, ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੈਦ ਪਾਠ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਦ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਗੰਭੀਰ, ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਆਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਘਵ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਚੇ-ਸਫੇਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਚੌਕਾਂ, ਗਲੀਆਂ, ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਬਾਲਕਨੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਸਭਾ-ਹਾਲਾਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਰਹਿਤ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਬੈਨਰ ਉੱਚੇ ਲਹਿਰਾਏ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ, ਨਰਤਕੀਆਂ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣੇ। ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬੱਚੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਮਹਕ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ਦੀ ਲਹਿਰ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।