ਇੱਕ ਦਿਨ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਰਾਜਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਪੈਦਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਵਿਰੋਧੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਚਲਦੀ ਚਲਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੈਥੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜ੍ਯ ਲਾਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਭਲੇਪਣ ਵਿਚ, ਕੱਲ੍ਹ ਤੈਨੂੰ ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਨਹੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਰਾਜ੍ਯ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਗੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਯੰਮ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਵੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਉਸ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਵਰਗੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗੂੰਜ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਨ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਛਿੜਕੇ ਤੇ ਸਾਫ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਕੋਈ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਭੀੜ ਭਰੇ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਇਕ ਐਸੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਰ ਸਦੱਸ ਵੀ ਉੱਠ ਕੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਪਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਹਵਨ ਪਾਤਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਕੁਸ਼ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪਹਰ ਬਚਿਆ, ਰਾਮ ਜਾਗ ਪਏ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਹਣਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਇੱਥੇ, ਭਾਨਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣ-ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬੈਠੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤਿ-ਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਨਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਚੇ ਲਿਨਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਂਟਿੰਗ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ, ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨੀ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਾਵਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਘਵ, ਵੈਦੇਹੀ ਸਮੇਤ, ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਗਲੀਆਂ, ਦੇਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ, ਵਪਾਰੀ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਘਰਾਂ, ਸਭਾ-ਮੰਡਪਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਝੰਡੇ ਤੇ ਬੈਨਰ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਨਾਟਕ-ਮੰਡਲੀਆਂ, ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੌਕਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਹਰ ਕੋਈ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਵੀ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਤਸਾਹ ਅਤੇ ਉਡੀਕ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ੍ਯ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।