ਜਦੋਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹਥਾਂ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਰਾਜਸਿੱਕ ਭਾਗ, ਜੋ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਵਰੂਪ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਇਹ ਰਾਜ, ਦੋਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਧਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖੋ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਰਖਵਾਉਣ ਲਈ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਰਾਮ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੈਥੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰ।" "ਕੱਲ੍ਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੈਨੂੰ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਨਹੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਝੀਲ 'ਚ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਵੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖੀ। ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਨ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ, ਸਾਫ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਭੀੜ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਐਵੇਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਮਹਲ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਆਉਣ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਸਭਾ-ਸਦੱਸ, ਜੋ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵੱਲ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਬੈਠੇ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੀ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਗਲ ਲਈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਅਸੀਨ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਹਿਰ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਜਾਗ ਪਏ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਭਟ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਮਨੋਯੋਗ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਤ-ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨੀ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।