ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਦੀ ਕਲ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਕਰਵਾਓ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਚਾਹਤ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਲੰਮਾ ਜੀਵਣ ਜਿਉਂ; ਤੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਕ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਸੁਖ-ਸੰਪਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਬਰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਕਮਲ-ਨੈਣੇ, ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਮਹਿਮਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।” ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਅਸਤਿਤਵ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ-ਫਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ; ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ।” ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਨੇ ‘ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ’ ਕਹ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ੂਰੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਰਾਮ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਹਨੂੰ ਖੁਦ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਨਮਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। “ਰਾਮ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਅੱਜ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰ। ਕਲ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਯੂਵਰਾਜ ਬਣਾਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।” ਇਹ ਕਹ ਕੇ, ਸ਼ੁਧ ਅਤੇ ਸਯੰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਿਆ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ, ਖੁਸ਼ ਮਰਦਾਂ-ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਾਲ-ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੋਂ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਰਾਜਸੀ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਸੜਕਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸੁਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਭੀੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਅਯੋਧਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ, ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਾਰ, ਉੱਚੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੋਕ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉੱਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ, ਜੋ ਉਤਸਵ ਲਈ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਰਾਜਸੜਕ ‘ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਉਹਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੁੱਛੇ, ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਵਿਦਵਾਨ ਸਭਾ-ਸਦੱਸ, ਜੋ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ, ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ-ਸਜੇ ਹੋਏ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ; ਰਾਜਾ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਦਾ ਪਾਤਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵਤਾ ਲਈ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਨਾਲ ਵਿਛੇ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਦਾ ਇਕ ਪਹਰ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।