ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਮਾਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਜਨਾਰਦਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ, ਬੜੀ ਆਦਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਮੰਗਲਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਕਰਵਾਓ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ। ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਚੰਗਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਸਬਰ ਅਜਾਏ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀਏ! ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜਯੋਗ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।" ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਰਾਜਯੋਗ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਅੰਸ਼ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਫਲ ਭੋਗ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਬਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਹਿ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ।" ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰਤ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲੇ। ਰਾਮ, ਜੋ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ, ਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਵਰਤ ਰੱਖੋ।" "ਕੱਲ੍ਹ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਲਗਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਯਥਾ-ਯੋਗ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ, ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਲਾਬ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਮਹਲ ਤੋਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਸਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਰਸਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸੁਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਛਿੜਕੇ ਤੇ ਸਾਫ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ—ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਐਸੇ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ। ਲੋਕ, ਜੋ ਉਤਸਵ ਲਈ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਠੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਸਭਾ-ਸਦੱਸ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉੱਠ ਕੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ।