ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਉਥੋਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਖੜੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਂ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਕੱਲ੍ਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅਚਾਰਯਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹੀ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਮੰਗਲਿਕ ਰੀਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਕਰਵਾਓ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਚਾਹਤ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਕਿਸੇ ਮੰਗਲ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਰੰਗ ਲਿਆਈ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜਯ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।” ਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੌਲੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸਵਰੂਪ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਫਲ ਤੂੰ ਭੋਗ; ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਵਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵਰਤ ਰਖਵਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ।” ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ‘ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ’ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰਖਵਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਰਾਮ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਚਲ ਕੇ ਰਥ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ; ਤੂੰ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਤੇ ਸੀਤਾ ਇਕੱਠੇ ਵਰਤ ਰੱਖੋ। ਕੱਲ੍ਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪਿਆਰ ਵਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਨਾਹੂਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਵਾਂਗ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਰਖਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖਿਆ ਤੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਨਚਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਮਹਲ ਤੋਂ, ਜੋ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੜਕਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸੁਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਭੀੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੱਜਣ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਛਿੜਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਿਨ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਐਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਭੀੜ ਵਿਚੋਂ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।