ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਲ੍ਹ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੌਸਲਿਆ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਰਤਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਕੱਲ੍ਹ ਉਹਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਾ ਅਭਿੇਕ ਹੋਏਗਾ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅੱਜ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਮੰਗਲ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਕਰਵਾਓ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਚਿਰ ਜੀਊਂ; ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਮੇਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।” ਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਰਾਜ-ਸੰਪਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸਵਰੂਪ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ; ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ।” ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, “ਜੈਸਾ ਹੁਕਮ” ਆਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲੇ। ਰਾਮ, ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਕ ਬਚਨ ਆਖੇ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੋ। ਕੱਲ੍ਹ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਨੇਹ ਵਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਯਥਾ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਅਭਿੇਕ ਦੇਣਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਯੰਯਮੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਮਸਤ ਹੋਣ। ਉਥੋਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜਦੋਂ ਨਿਕਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖੀ। ਪੂਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਛਿੜਕੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਇੰਨੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ। ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਚੇ, ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਵਾਂਗ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।