ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਾਈਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਰਥੀ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਤਾਵਲੇਪਣ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ, ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਰਾਮ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ, ਦਾਨ, ਵਿਦਿਆ, ਉਪਲਬਧੀ—ਸਭ ਪਾ ਲਿਆ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਭੋਗ ਲਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੰਮ ਬਚਿਆ ਹੈ—ਤੇਰੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਵਿਧੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰ।" "ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਸੂਰਜ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਐਸੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਅੱਜ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੂਰਵਾਸ਼ਾਢਾ ਨਕਸ਼ਤਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਪੂਛਿਆ ਦੇ ਅੱਗੇ; ਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਰੂਰ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਪੁਛਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਯੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁਛਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ 'ਤੇ ਤੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਆਗਿਆ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਣ ਵਾਲੇ।" "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਯਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਦੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਹੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾ। ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਚੌਕਸ ਰਹਿ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸੀਆਂ ਮਹਾਨ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਵਿਘਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਰਤ ਦੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਭਰਤ ਵੀ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ, ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲ ਗਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਕੌਸਲਿਆ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੌਸਲਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੁਮੀਤਰਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁਛਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਵਿਦੇਹੀ ਲਈ ਕਰਵਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਬੋਲੀ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਆ; ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ। ਤੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਸੁੱਖ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜ ਮਹਿਮਾ ਤੇਰੇ ਮੱਥੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।" ਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ; ਇਹ ਰਾਜ-ਸੰਪਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਹੈਂ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਫਲ ਭੋਗ; ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਭੇਜ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।