ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਥਵਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।" ਰਥਵਾਹ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਦ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲਈ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਂਕੜੇ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਤੁਲਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਵੀ ਭੋਗ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ, ਸਿਵਾਏ ਤੇਰੀ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ (ਰਾਜਤਿਲਕ) ਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਆਖਾਂ, ਉਹ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ।" "ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ, ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਕਠੋਰ ਗ੍ਰਹਾਂ—ਸੂਰਜ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਰਾਹੂ—ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਅਜੇਹੇ ਸੰਕੇਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪਦਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਭਟਕ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੱਸੇ, "ਅੱਜ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੂਰਵਾਸ਼ਾਢਾ ਤੇ ਹੈ, ਭਲਕੇ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਲਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।" "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾ। ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਭਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਭਰਤ ਵੀ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਦ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਖੜੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਭਲਕੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਸੀਤਾ ਨੇ ਵੀ ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੈ।" "ਭਲਕੇ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਹ ਕੁਮਾਰੀ (ਸੀਤਾ) ਲਈ ਕਰਵਾ ਦੇਵੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਚਾਹਤ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਚਿਰੰ ਜੀਵੀ ਹੋਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਸ ਹੋਣ। ਤੂੰ ਸਮਪੰਨਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਸਚਮੁਚ, ਮੇਰੀ ਸਬਰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜਯ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਹ ਰਾਜਯ ਭਾਗ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਆਪ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਫਲ ਭੋਗ; ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇੰਝ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।