ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਿਅ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਖਤਮ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਜਦੋ ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਢਾ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮਹਿਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰੋ।" "ਆਪ ਜੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੀਵਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ," ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਵਸਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਹੋਰ ਰਤਨ, ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਲਿਆਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਲਿਆਉਣ। ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ, ਚੰਮਕਦੇ ਚਮਚੇ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਵੀ ਲਿਆਉਣ। ਸੌ ਸੋਣੇ ਦੇ ਘੜੇ, ਸੋਣੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਵੈਰੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਯਜਨ-ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਮਹਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਉਤਮ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਘਿਉ, ਦਹੀਂ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੱਲ੍ਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੈਠਕਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਝੰਡੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਨ ਤੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੰਗਣ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ; ਲੰਮੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਪੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ। ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਲੋਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਦੇਸ਼ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਹੈ।" ਆਪਣੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ, ਜੋ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਆਰਯ ਤੇ ਜੰਗਲ-ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਥ, ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੋਹਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਨਿਗਾਹ ਰਾਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਹੀ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਉਤਮ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆ, ਉਸਦੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਫੜੇ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਉਤਮ ਸੀਟ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਜਦ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਸੀਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਐਵੇਂ ਉਹ ਸਭਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਸੋਭਿਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਮਲ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਬਚਨ ਆਖੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਰਾਮ, ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।