ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ—ਔਰਤਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ—ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ, “ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਸਾਡੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਇੱਛਾ ਸੀ—ਕਾਲੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਣ ਦੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜਲਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ।” ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਰਗ। ਜਦ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਜੋੜੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਹਿਤ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਚੈਤ੍ਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਓ।” ਜਦ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਢਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ।” “ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਰੋ।” ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਹੋਰ ਰਤਨ, ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਚਿੱਟੇ ਹਾਰ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਸ਼ਹਦ, ਘੀ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ, ਰਥ, ਹਥਿਆਰ, ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹਥੀ, ਚਮਰੇ ਦੇ ਪੱਖੇ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ—all ready ਹੋਣ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੌ ਘੜੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਲਦ, ਪੂਰਾ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਵੀ ਲਿਆਉ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਓ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਵਨ-ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉ।” “ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਜਾਓ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਬਣਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿਓ ਤੇ ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਭੁੰਨੇ ਅਨਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਦੇਵੋ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ, ਮੰਗਲਿਕ ਕਰਮ ਕਰਵਾਓ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸਨ ਲਗਾਓ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਦਰਬਾਨ ਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਸਜਾਏ ਜਾਣ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੂਜੇ ਆੰਗਣ, ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਹਾਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖਰੇ, ਲੰਮੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਾਲੇ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ। ਬਹਾਦਰ ਲੋਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੁਕਮ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ “ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਹੈ।” ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ, ਜੋ ਸੁਯੰਯਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਉ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਜਦ ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਆਰੀਅ ਤੇ ਜੰਗਲ-ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ—all ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਖੜਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲ ਚਲਦਾ, ਚੰਦਨ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਤੇ ਗੁਣ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਸਨ—ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਭਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ। ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਰਾਮ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਰਾਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਵਾ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਨੇੜੇ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਉਸ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਉਹ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਉਹ ਸਭਾ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਿਆ।