ਬਾਲਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਦੇਖੋ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋਵੇ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗੇ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਉੱਚਾ ਮੋਹ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ।" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਚਾਹੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਮੈਦਾਨ, ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਨਾ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਰ ਹੈ; ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਸਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਠਾਇਆ ਤੇ ਲਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਪਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚੁੰਮੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਆਨੰਦਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ। ਇੱਥੇ ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ੧੦੭ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਚੁਸਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਮਧੁਰਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਰੁਕੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਧੁਰਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸੰਕਲਪ, ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁਸ਼ਾਵਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ ਲਈ ਸੀ; ਲਵ ਲਈ ਸੋਹਣੀ ਸ਼੍ਰਾਵਸਤੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਈ। ਆਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਚਾ ਕੇ, ਸੰਦੇਸ਼ੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ!" ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਘੜੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ: ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਮਧੁਰਾ ਮਿਲੀ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਾਤੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਸ਼ਾ। ਮਧੁਰਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਮਧੁਰਾ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਾਤੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਇਕ ਰਥ 'ਚ ਆਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅਗਨਿ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਮਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ਼ੋਭਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਜਾਨ ਲਵੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" "ਹੋਰ ਕੁਝ ਆਖਣ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਮੰਨੋ।" ਉਸ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣੀਏ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬੇਅੰਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਭਾਲੂਆਂ ਤੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਗਣ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ, ਜੋ ਸਵਰਗਾਰੋਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੇਵਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਿਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਪੁੱਤਰ—all—ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਛਸ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਪੱਕੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਵਲੀਅੰਗਦ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਜਾਣ ਲਵੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮਿੱਤਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੁਣ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵਲੋਕ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਹਨ, ਹੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਤੂੰ, ਮਹਾਨ ਰਾਛਸ ਰਾਜਾ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀਂ।