ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਚਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉਣ ਦਿਓ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼," ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਪਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਸਦਾ ਵਧਦਾ ਰਹੇ!" ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਘਨ ਦੇ ਪੁੱਛੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ! ਜਿਸ ਸੁਨੇਹੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਉਹ ਬਾਤ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗੂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਜਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਵੇਖੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।" ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾ, ਬਲਵਾਨ ਭਰਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹੋ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਹਦੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੋ; ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਰਗ ਦਾ ਇਥੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।" "ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਜੇਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ। ਮੈਂ ਕਾਲ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ।" "ਪਿਤਾਮਹਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।' ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮੇਟਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ।" "ਫਿਰ ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਸਰਪ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਅਸੂਰ ਵੀ ਬਣਾਏ।" "ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈ, ਜਮੀਨ ਬਣੀ।" "ਦਿਵਯ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ।" "ਹੁਣ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਅਜੇਤ ਹੈ।" "ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਜਦ ਵੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।" "ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।" "ਹੁਣ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰੇ ਆਯੁ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿ ਤੂੰ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਹਿ ਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।" "ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵ ਲੋਕ ਦੀ ਜਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ ਆਏ, ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।" "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਅਵਤਾਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਖੁਦ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਚੌਥੇ ਸਰਗ ਦਾ ਇਥੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਧਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਸੋ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ? ਰਾਘਵ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਅਸਤ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਾਕਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਇਸੀ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ—" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ!